In mei en juni behandelt de gemeenteraad het Omgevingsplan voor Wolvenplein. Zij gaat daar haar goedkeuring aan hechten, naar verwachting. Daar kan bezwaar tegen gemaakt worden, maar waarom?
Na een lange periode van voorbereiding behandelt de gemeenteraad in mei en juni 2026 het Omgevingsplan voor de voormalige gevangenis Wolvenplein. Een periode die in 2016 begon met besprekingen tussen de toenmalige eigenaar het RijksVastgoedBedrijf (RVB) en de gemeente Utrecht. In 2020 is dat overleg voortgezet door de huidige eigenaren AM en Levenslang CV.
RVB en gemeente
Het overleg tussen het RVB en de gemeente resulteerde begin 2020 in een definitief Visiedocument. Een commissie van het RVB en de gemeente bereidde dit document voor en gaf bij de start aan omwonenden de kans om hun visies te delen. Die visies lagen er, tenslotte hadden Stadsdorp Wolvenburg en bewonerscollectief De Witte Wolf zich goed voorbereid op de toekomstige invulling. Ook bewoners langs de Wittevrouwensingel en de Wolvenstraat gaven hun inbreng. Zie oudere berichten vanaf 2013 op deze site. Het gezamenlijke beleidsstuk werd door de toenmalige gemeenteraad na enige aanpassingen goedgekeurd. 
Op concepten Visiedocument uit 2018 en 2019 konden omwonenden, belanghebbenden en de gemeenteraad reageren. In het Visiedocument is vastgelegd wat er in de omgebouwde gevangenis aan functies en nieuwbouw mag komen. Een nieuwe eigenaar mag 1.150 m2 nieuwbouw voor woningen bouwen in de zuidoosthoek. Met de thema’s rust in de zuidoosthoek en het voorplein en reuring aan de binnenplaatszijde noordoosthoek (het woord reuring blijkt later als een rode lap op de stier te werken). Een brug naar de Grifthoek moet voor ontsluiting zorgen, het voorplein wordt parkeervrij. In het oude kruisgebouw blijven de cellenstructuur en de galerijen zichtbaar en mag er ruimte komen voor cultuur, een hotel en werken. Maximale inspanning wordt verwacht voor het maken van een duurzaam gebouw en zo waren er meer vereisten.
Visiedocument
De functies wonen, werken, horeca en cultuur (multifunctioneel), de verdeling in zones rust en reuring, het behoud van het Rijksmonument, de zichtbaarheid daarvan en het toevoegen van nieuwe delen staan goed in de Visie. Dat wordt breed ondersteund door resultaten van enquêtes die Stadsdorp Wolvenburg heeft uitgevoerd en komt overeen met de honorering van haar inbreng. Niet elke wens is gehonoreerd, andere wensen gingen soms voor.
Het Visiedocument vormde het sluitstuk van de verkoop door het RVB. Hiermee kregen potentiële eigenaren een duidelijke visie over wat kon en mocht. Helaas vond het RVB dat ze voor de hoogste prijs moest gaan, wel nadat er op kwaliteit van plannen van gegadigden werd geselecteerd. Drie partijen hebben een eindbod gedaan, projectontwikkelaar AM van bouwconcern BAM werd de winnaar. Vlak voor de inschrijving verenigde zij zich nog met Levenslang CV: een hotelhouder, een vastgoedontwikkelaar en vastgoedfinancier. AM en Levenslang wonnen de tender na een gedegen voorbereiding, samen met bewonersinitiatief De Witte Wolf, WoonIn, hotelhouder Plijnaar, architectenbureau BiermanHenket, landschapsarchitect Karres + Brands en anderen.
Eigenaren en de gemeente – Omgevingsplan
In 2022 sloten de nieuwe eigenaren en de gemeente een intentie overeenkomst voor de herontwikkeling van Wolvenplein. Daarin is vastgelegd dat het voorplein en de groene rand langs de singel van het bolwerk in eigendom overgaan naar de gemeente. Het is aan de eigenaren om daarvoor de inrichtingsplannen te maken en te verdedigen. De vormgeving van de plannen begon met besprekingen in een viertal themagroepen waarin omwonenden en belanghebbenden een stem kregen. Daarop volgden besprekingen op deelonderwerpen. Toen zijn aanpassingen in het concept ontwerp gemaakt, zoals een iets verlaagde bebouwing in de zuidwesthoek en verplaatsing van de galerijen/balkons naar de gebouwzijde. De ontwerpen voor de openbaar toegankelijke binnentuinen zijn naar wens van De Witte Wolf gedaan. Ook de energie-plannen, met onder anderen zonnepanelen op het dak van een Rijksmonument, worden uitgevoerd. Maar het woord reuring, wat voor reuring in de noordoosthoek? Uitgebreid is gevraagd en geantwoord op akoestische vermoedens, de antwoorden zijn vastgelegd in rapporten.
Uiteindelijk duurde het nog ruim drie jaar voordat alle plannen de toets van de gemeente konden doorstaan. Ambtenaren van meer dan 15 afdelingen hebben geadviseerd. Die plannen zijn: een omgevingsplan en een aanvraag omgevingsvergunning. Die bestaan uit meer dan 900 documenten: plannen met bijlagen bestaande uit rapporten en bouwtekeningen, in totaal bijna 2.500 bladzijden of bladen. Beleidsrapporten, bouwkundige, constructieve en installatietechnische tekeningen, rapporten over onderwerpen als ecologie, akoestiek, stikstof, verkeerslawaai, bouwfysica et cetera. Het is al met al een buitengewoon kostbare procedure om in Utrecht te bouwen of te verbouwen: tijdrovend, met vele uren van adviseurs en ontwerpers. En de besteedde uren van ambtenaren die door de initiatiefnemers moeten worden betaald.
Gemeenteraad en besluit Omgevingsplan
De gemeenteraad buigt zich over het TAM-Omgevingsplan Wolvenpleingevangenis (TAM= Tijdelijke Alternatieve Maatregel omdat er nog geen publicatiestandaard is). Het bestaat uit vier delen TAM-Omgevingsplan: regels, bijlagen regels, vaststellingsrapport en motivering. Met de 23 bijlagen, bijna 900 pagina’s, met voornamelijk tekst, meetgegevens en onderbouwingen. Inhoudelijk is er weinig tegenin te brengen. Het plan voldoet aan de eisen van het Visiedocument, de motivering van het geplande eindresultaat is met deskundige adviezen maximaal onderbouwd.
Procedureel is de participatie gemotiveerd. De gemeentelijk organisatie heeft toegezien op de wettelijke vereisten en heeft het aan de ontwikkelaar overgelaten de participatie vorm te geven. De gemeentelijke diensten hebben hun rol niet toegelicht. Te weinig vinden omwonenden en andere belangstellenden, zoals voor de inrichting van het gemeentelijke voorplein, het gebruik van de singelrand rond het bolwerk en de positionering van de voetgangersbrug.
Het is een lang traject geweest. Van 2016 tot 2020 was het resultaat een Visiedocument en van 2020 tot 2026 wordt het eindresultaat een Omgevingsplan en -vergunningsaanvraag. Kan dan eindelijk in 2026 het startsein voor de ombouw gegeven worden?
Bezwaar mogelijk, maar waarom?
Na publicatie van het besluit van de gemeenteraad is het mogelijk om, binnen een wettelijke termijn, als belanghebbende in beroep te gaan bij de Raad van State. Dat doe je als je van mening bent dat er van een onzorgvuldige procedure sprake is geweest. Dat met de inbreng van de participatie onzorgvuldig is omgegaan of dat procedure niet op de correcte wijze is gelopen.
De gemeente is aan wettelijke eisen gebonden voor de procedure van besluitvorming over Omgevingsplannen. Wettelijke eisen zijn een goede motivering van de plannen en het tijdens de voorbereiding voldoende mogelijkheden bieden om bezwaren in te dienen en daar rekening mee te houden. Zowel het Visiedocument als de Omgevingsvergunning kenden een procedure om een zienswijze in te dienen. Dat is bij beide plannen gebeurd, recent nog voor het concept Omgevingsplan.
De Raad van State toetst of de procedure correct is doorlopen. Zij behandelt geen bezwaren over de inhoud van besluiten of plannen. Dat betekent dat de kans klein is dat de Raad van State voor dit Omgevingsplan een bezwaar gaat honoreren. Maar bezwaar maken betekent wel dat toekomstige gebruikers en bewoners nog tot twee jaar langer moeten wachten op het startsein voor de ombouw en iedereen op een fraaie toevoeging aan onze stad.
Op 27 mei lj. Vond de vergadering plaats van de Commissie Ruimte van de gemeenteraad over het Omgevingsplan Wolvenpleingevangenis. Die is hier terug te zien (begint na enkele minuten). In de commissie bestond na afloop consensus over de behandeling in de gemeenteraad op 5 juni 2026. De politieke partijen zien geen bezwaren en willen geen wijzigingen indienen. (toegevoegd op 29 mei 2026)
